Ngành kế toán trường Đại học Nghệ An: Nâng tầm chất lượng giáo dục, tiếp cận chuẩn AUN – QA 4.0

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, chuyển đổi số và yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động, bảo đảm chất lượng giáo dục đại học không còn là nhiệm vụ mang tính kiểm tra, đánh giá đơn thuần mà trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của mỗi cơ sở giáo dục. Với định hướng lấy người học làm trung tâm, lấy chất lượng đầu ra làm thước đo và lấy cải tiến liên tục làm động lực phát triển, ngành Kế toán tại Trường Đại học Nghệ An đang từng bước chuẩn hóa chương trình đào tạo theo hướng tiếp cận Bộ tiêu chuẩn AUN-QA 4.0, hướng tới nâng cao chất lượng đào tạo và khả năng hội nhập của người học.

Từ đổi mới chương trình đến xây dựng văn hóa chất lượng

Kế toán là một trong những ngành đào tạo có truyền thống lâu năm của Nhà trường, đồng thời là lĩnh vực chịu tác động trực tiếp và mạnh mẽ của những thay đổi trong môi trường kinh doanh, công nghệ và quản trị doanh nghiệp. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, phần mềm kế toán – ERP, hóa đơn điện tử và các hệ thống quản trị tài chính số đang làm thay đổi sâu sắc yêu cầu đối với nguồn nhân lực kế toán. Do đó, người làm kế toán không chỉ cần nắm vững nguyên lý, chuẩn mực và nghiệp vụ chuyên môn mà còn phải có khả năng phân tích dữ liệu, sử dụng công nghệ, tư duy phản biện, giao tiếp, làm việc nhóm, thích ứng với môi trường số và tuân thủ các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp. Nhận thức rõ yêu cầu này, ngành Kế toán của Trường Đại học Nghệ An không ngừng rà soát, cập nhật và cải tiến chương trình đào tạo theo hướng ứng dụng, thực tiễn và hội nhập. Chương trình đào tạo ngành Kế toán năm 2025 được thiết kế với thời gian đào tạo 3,5 năm, tương đương 7 học kỳ, với tổng khối lượng 129 tín chỉ. Mục tiêu của chương trình hướng tới đào tạo nguồn nhân lực kế toán có nền tảng kiến thức, năng lực chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, khả năng tư duy độc lập, sáng tạo và thích ứng với môi trường chuyển đổi số.

Đặc biệt, chương trình mới đã thể hiện rõ hơn yêu cầu gắn đào tạo với thực tiễn nghề nghiệp và phát triển bền vững. Đây cũng chính là nền tảng quan trọng để ngành Kế toán chuyển từ tư duy “đào tạo theo chương trình” sang “quản trị chương trình dựa trên chuẩn đầu ra và minh chứng chất lượng”.

AUN-QA 4.0: Khung tham chiếu cho quá trình chuẩn hóa chất lượng

Tiếp cận Bộ tiêu chuẩn AUN-QA 4.0 là một bước đi có ý nghĩa chiến lược đối với ngành Kế toán. Thay vì chỉ tập trung vào nội dung giảng dạy, cách tiếp cận này đặt chương trình đào tạo trong một hệ thống chất lượng tổng thể, trong đó các thành tố từ mục tiêu, chuẩn đầu ra, cấu trúc chương trình, phương pháp dạy – học, kiểm tra đánh giá, đội ngũ, nguồn lực hỗ trợ đến kết quả đầu ra đều có mối liên hệ chặt chẽ. Điểm quan trọng của tiếp cận AUN-QA không nằm ở việc có đủ hồ sơ mà ở khả năng chứng minh rằng chương trình đào tạo thực sự được thiết kế có mục đích, được triển khai nhất quán, được đo lường bằng các phương pháp phù hợp và được cải tiến dựa trên dữ liệu, phản hồi của các bên liên quan.

Đối với ngành Kế toán, đây là cơ hội để rà soát toàn diện những điểm mạnh, những khoảng trống và những vấn đề cần tiếp tục cải tiến; đồng thời hình thành hệ thống minh chứng giúp các hoạt động bảo đảm chất lượng trở nên thực chất, thường xuyên và có khả năng kiểm chứng.

Chuẩn đầu ra – điểm khởi đầu của toàn bộ quá trình đào tạo

Một trong những trọng tâm đầu tiên của quá trình tiếp cận AUN-QA là xác định rõ người học cần đạt được điều gì sau khi hoàn thành chương trình. Chuẩn đầu ra ngành Kế toán của Nhà trường đã được xây dựng theo hướng kết hợp giữa kiến thức, kỹ năng, năng lực ứng dụng công nghệ thông tin, năng lực nghề nghiệp, đạo đức nghề nghiệp và năng lực tự chủ, trách nhiệm. Hệ thống chuẩn đầu ra hiện hành cũng nhấn mạnh khả năng vận dụng kiến thức khoa học xã hội, pháp luật, công nghệ thông tin và kiến thức chuyên môn để giải quyết các vấn đề trong hoạt động nghề nghiệp kế toán. Đây là nền tảng để ngành Kế toán trả lời một câu hỏi cốt lõi: Sinh viên tốt nghiệp sẽ có khả năng làm được gì và tạo ra giá trị gì cho doanh nghiệp, tổ chức và xã hội?

Từ chuẩn đầu ra, từng học phần được rà soát về mục tiêu, nội dung, phương pháp giảng dạy và phương pháp đánh giá. Mối liên kết giữa chuẩn đầu ra chương trình – chuẩn đầu ra học phần – hoạt động dạy học – đánh giá kết quả học tập được chú trọng nhằm bảo đảm sinh viên thực sự được hình thành và phát triển các năng lực đã cam kết.

Cấu trúc chương trình hướng đến tính thực tiễn và khả năng thích ứng

Một chương trình đào tạo chất lượng không chỉ cần đầy đủ về kiến thức mà còn phải bảo đảm tính logic, liên thông và phù hợp với yêu cầu nghề nghiệp. Trên cơ sở đó, chương trình Kế toán được xây dựng theo cấu trúc từ kiến thức giáo dục đại cương, kiến thức cơ sở ngành, kiến thức chuyên ngành đến thực tập và khóa luận tốt nghiệp. Với 129 tín chỉ, chương trình được tổ chức theo hướng giúp người học từng bước hình thành nền tảng kiến thức, phát triển năng lực chuyên môn và chuyển hóa kiến thức thành kỹ năng nghề nghiệp.

Đặc biệt, việc tăng cường nội dung thực hành, thảo luận và tình huống nghề nghiệp giúp sinh viên có cơ hội tiếp cận những vấn đề gần với thực tế doanh nghiệp. Đây là định hướng đã được Nhà trường chú trọng trong quá trình cải tiến chương trình những năm gần đây, với mục tiêu giúp sinh viên có khả năng thích ứng tốt hơn với công việc sau khi tốt nghiệp.

Trong giai đoạn tiếp theo, việc cập nhật các nội dung như kế toán số, phân tích dữ liệu, hệ thống thông tin kế toán, ERP, quản trị tài chính trên nền tảng số, kế toán quản trị hiện đại, kế toán môi trường và phát triển bền vững sẽ tiếp tục là những hướng quan trọng nhằm tăng tính thích ứng của chương trình.

Đổi mới phương pháp dạy học: chuyển từ “truyền đạt” sang “phát triển năng lực”

Tiếp cận AUN-QA cũng đặt ra yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập. Với ngành Kế toán, việc truyền đạt kiến thức lý thuyết cần được kết hợp với các phương pháp giúp sinh viên vận dụng kiến thức vào giải quyết vấn đề. Các tình huống kế toán thực tế, bài tập mô phỏng doanh nghiệp, dự án học tập, thảo luận nhóm, thực hành trên phần mềm và các hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp có thể trở thành cầu nối giữa giảng đường và môi trường làm việc. Theo định hướng này, giảng viên không chỉ giữ vai trò truyền đạt kiến thức mà còn trở thành người thiết kế hoạt động học tập, hướng dẫn, phản hồi và hỗ trợ sinh viên phát triển năng lực tự học. Sinh viên cũng chuyển từ vị trí tiếp nhận kiến thức sang chủ động tìm kiếm thông tin, phân tích, xử lý dữ liệu, đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm với kết quả học tập. Đây là sự thay đổi quan trọng trong tư duy đào tạo: không chỉ dạy sinh viên “biết kế toán”, mà hướng tới giúp sinh viên “làm được kế toán” và có khả năng tiếp tục học tập, thích ứng trong suốt quá trình nghề nghiệp.

Đánh giá người học: đo đúng, đánh giá công bằng và cải tiến dựa trên dữ liệu

Đánh giá là một mắt xích quan trọng để chứng minh mức độ đạt chuẩn đầu ra. Vì vậy, ngành Kế toán hướng tới đa dạng hóa phương thức đánh giá, kết hợp giữa đánh giá quá trình và đánh giá tổng kết; giữa kiến thức lý thuyết với khả năng vận dụng; giữa kết quả cá nhân với năng lực làm việc nhóm. Các bài tập tình huống, bài thực hành, thuyết trình, dự án, kiểm tra trên nền tảng số và các hình thức đánh giá phù hợp sẽ giúp phản ánh toàn diện hơn năng lực của người học.

Quan trọng hơn, kết quả đánh giá không chỉ được sử dụng để cho điểm mà còn trở thành nguồn dữ liệu phục vụ cải tiến chương trình. Nếu một chuẩn đầu ra chưa đạt mức mong muốn, ngành cần xác định nguyên nhân nằm ở nội dung học phần, phương pháp giảng dạy, thời lượng, phương pháp đánh giá hay các yếu tố hỗ trợ khác để có giải pháp điều chỉnh. Đó chính là tinh thần của PDCA – lập kế hoạch, triển khai, kiểm tra và cải tiến, đưa hoạt động bảo đảm chất lượng trở thành một chu trình liên tục.

Phát triển đội ngũ và hệ thống hỗ trợ người học

Chất lượng chương trình đào tạo không thể tách rời chất lượng đội ngũ. Trong quá trình tiếp cận AUN-QA, ngành Kế toán cần tiếp tục chú trọng phát triển đội ngũ giảng viên cả về chuyên môn, phương pháp sư phạm, năng lực nghiên cứu, ngoại ngữ và năng lực ứng dụng công nghệ. Đặc biệt, trong lĩnh vực kế toán – kiểm toán, sự kết nối giữa giảng viên và thực tiễn nghề nghiệp có ý nghĩa rất lớn. Việc tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, các tổ chức nghề nghiệp và chuyên gia thực tế sẽ góp phần cập nhật nội dung đào tạo, tổ chức tham quan – thực tập, xây dựng tình huống thực tế và tạo thêm cơ hội nghề nghiệp cho sinh viên.

Bên cạnh đội ngũ giảng viên, hệ thống dịch vụ hỗ trợ người học cũng cần được xem là một bộ phận cấu thành chất lượng chương trình. Tư vấn học tập, hỗ trợ nghiên cứu khoa học, hướng nghiệp, kết nối doanh nghiệp, hỗ trợ thực tập và phát triển kỹ năng nghề nghiệp cần được tổ chức đồng bộ, lấy nhu cầu của sinh viên làm trung tâm. Cùng với đó, cơ sở vật chất và môi trường học tập cần từng bước được hiện đại hóa, đặc biệt là hệ thống phòng thực hành kế toán – tài chính, phần mềm chuyên ngành, nền tảng học tập số và các công cụ hỗ trợ phân tích dữ liệu.

Kết quả đầu ra: thước đo cuối cùng của chất lượng

Nếu chuẩn đầu ra là lời cam kết của chương trình thì kết quả đầu ra chính là bằng chứng để chứng minh lời cam kết đó được thực hiện. Đối với ngành Kế toán, các chỉ số như tỷ lệ tốt nghiệp, tỷ lệ việc làm, thời gian có việc làm sau tốt nghiệp, mức độ phù hợp giữa việc làm và chuyên ngành đào tạo, mức độ hài lòng của sinh viên, cựu sinh viên và nhà tuyển dụng cần được theo dõi thường xuyên. Quan điểm này phù hợp với định hướng mà Nhà trường đã xác định trong quá trình phát triển chương trình Kế toán: đào tạo theo hướng ứng dụng thực tế, tăng cường khả năng vận dụng kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp để sinh viên có thể thích ứng với công việc sau khi tốt nghiệp.

Đặc biệt, phản hồi của doanh nghiệp và nhà tuyển dụng cần được coi là một nguồn dữ liệu quan trọng cho cải tiến chương trình. Khi doanh nghiệp cho biết sinh viên còn thiếu kỹ năng nào, chương trình cần có cơ chế phản hồi và điều chỉnh tương ứng. Khi sinh viên và cựu sinh viên phản ánh những khó khăn trong quá trình chuyển tiếp từ giảng đường sang nghề nghiệp, đó cũng chính là tín hiệu để ngành tiếp tục hoàn thiện chương trình.

Hướng tới văn hóa chất lượng và hội nhập khu vực

Tiếp cận AUN-QA 4.0 không nên được nhìn nhận như một nhiệm vụ phục vụ kiểm định mà cần được xác định là một quá trình xây dựng văn hóa chất lượng. Trong văn hóa đó, mỗi giảng viên chủ động quan tâm đến chất lượng học phần; mỗi cán bộ hỗ trợ nhận thức được vai trò của mình đối với trải nghiệm người học; mỗi sinh viên hiểu rằng kết quả học tập không chỉ là điểm số mà là năng lực nghề nghiệp; mỗi hoạt động quản lý đều hướng đến minh chứng, dữ liệu và cải tiến.

Đối với ngành Kế toán, Trường Đại học Nghệ An , tiếp cận AUN-QA 4.0 vì vậy không chỉ là một mục tiêu về kiểm định chất lượng. Đây còn là cơ hội để ngành tái cấu trúc tư duy quản trị chương trình, tăng cường tính minh bạch, nâng cao trách nhiệm giải trình và từng bước đưa hoạt động đào tạo tiệm cận các chuẩn mực khu vực.  Từ chuẩn đầu ra đến chương trình; từ chương trình đến phương pháp dạy học; từ dạy học đến đánh giá; từ đánh giá đến dữ liệu; từ dữ liệu đến cải tiến,  đó chính là chuỗi giá trị mà ngành Kế toán đang hướng tới.

Trong thời gian tới, với sự chỉ đạo của Nhà trường, sự phối hợp của các đơn vị chức năng, đội ngũ giảng viên, người học, cựu sinh viên và các đối tác doanh nghiệp, ngành Kế toán sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong, tăng cường minh chứng và thực hiện cải tiến theo chu trình PDCA.

Hướng tới AUN-QA 4.0 vì thế không chỉ là hành trình đạt một chuẩn chất lượng. Đó là hành trình nâng cao giá trị của chương trình đào tạo, nâng cao năng lực của người học và nâng cao uy tín học thuật của Nhà trường. Với nền tảng truyền thống đào tạo Kế toán, định hướng ứng dụng thực tiễn và tinh thần đổi mới, ngành Kế toán – Trường Đại học Nghệ An đang từng bước xây dựng một chương trình đào tạo hiện đại hơn, thực tiễn hơn, số hóa hơn và hội nhập hơn, hướng tới mục tiêu cuối cùng: mỗi sinh viên tốt nghiệp có năng lực nghề nghiệp vững vàng, có khả năng thích ứng với sự thay đổi và tạo ra giá trị bền vững cho tổ chức, doanh nghiệp và xã hội.