Hiệu quả của phòng kế toán ảo trong đào tạo sinh viên ngành kế toán tại Trường đại học Nghệ An

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của nền kinh tế, ngành Kế toán cũng có những thay đổi sâu sắc về phương thức tổ chức công việc, quy trình xử lý dữ liệu và yêu cầu đối với nguồn nhân lực. Doanh nghiệp ngày càng sử dụng các phần mềm kế toán, hệ thống ERP, hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử và các nền tảng quản trị dữ liệu số để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính. Điều này đặt ra yêu cầu các cơ sở giáo dục đại học phải đổi mới phương pháp đào tạo nhằm giúp sinh viên không chỉ nắm vững kiến thức chuyên môn mà còn thành thạo kỹ năng thực hành trên môi trường số. Trong xu thế đó, mô hình “phòng kế toán ảo” (Virtual Accounting Lab) được xem là một giải pháp hiệu quả giúp thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn nghề nghiệp.

Phòng kế toán ảo thuộc khoa Kế toán – Kiểm toán, trường Đại học Nghệ An đã được hình thành và hoạt động hiệu quả hơn 15 năm nay. Đây là môi trường mô phỏng hoạt động của một doanh nghiệp. Tại đây, sinh viên được tiếp cận với đầy đủ quy trình làm việc của một kế toán thực tế, từ tiếp nhận chứng từ, kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ, lập chứng từ kế toán, ghi sổ, hạch toán các giao dịch kinh tế phát sinh đến lập báo cáo tài chính, báo cáo thuế và phân tích thông tin tài chính. Toàn bộ quá trình được thực hiện trên hệ thống mô phỏng gần giống với môi trường doanh nghiệp, giúp sinh viên có cơ hội trải nghiệm công việc ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Một trong những hiệu quả nổi bật của phòng kế toán ảo là nâng cao năng lực thực hành nghề nghiệp cho sinh viên. Nếu phương pháp giảng dạy truyền thống chủ yếu tập trung vào việc giải bài tập trên giấy hoặc ghi chép định khoản, thì phòng kế toán ảo tạo điều kiện để sinh viên xử lý các tình huống thực tế với khối lượng dữ liệu lớn và đa dạng. Sinh viên phải thực hiện đầy đủ các bước của quy trình kế toán thay vì chỉ giải quyết từng nghiệp vụ riêng lẻ. Nhờ đó, người học hiểu rõ được mối quan hệ giữa chứng từ, tài khoản, sổ kế toán và báo cáo tài chính, đồng thời hình thành tư duy xử lý công việc theo quy trình chuyên nghiệp.

Một lợi ích quan trọng khác mang lại cho người học là phát triển các kỹ năng mềm và năng lực làm việc nhóm. Hoạt động trong phòng kế toán ảo được tổ chức theo mô hình doanh nghiệp, trong đó sinh viên được phân công đảm nhận các vị trí kế toán của các phần hành khác nhau như kế toán tiền mặt, kế toán công nợ, kế toán tiền lương, kế toán tài sản cố định, kế toán thuế hoặc kế toán tổng hợp. Mỗi thành viên chịu trách nhiệm xử lý một phần công việc nhưng vẫn phải phối hợp với các vị trí khác để hoàn thành quy trình kế toán chung. Thông qua đó, người học được rèn luyện kỹ năng giao tiếp, phối hợp, giải quyết vấn đề, quản lý thời gian và chịu trách nhiệm đối với công việc được giao. Đây là những năng lực mà doanh nghiệp luôn đánh giá cao khi tuyển dụng.

Đối với giảng viên, phòng kế toán ảo giúp đổi mới phương pháp giảng dạy và đánh giá kết quả học tập. Thay vì chỉ đánh giá thông qua bài thi viết, giảng viên có thể theo dõi toàn bộ quá trình thực hiện công việc của sinh viên trên hệ thống, từ cách thức, quy trình, tiến độ xử lý chứng từ, mức độ chính xác của các bút toán, khả năng phát hiện và sửa lỗi cho đến chất lượng báo cáo cuối kỳ. Phương pháp đánh giá này phản ánh đầy đủ năng lực thực hành của người học, đồng thời phù hợp với xu hướng đánh giá theo chuẩn đầu ra và đánh giá dựa trên năng lực trong giáo dục đại học hiện nay.

Việc triển khai phòng kế toán ảo còn góp phần gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp. Các tình huống thực hành, bộ chứng từ và quy trình nghiệp vụ có thể được xây dựng trên cơ sở dữ liệu thực tế từ doanh nghiệp, sau khi đã được chuẩn hóa và bảo mật thông tin. Điều này giúp nội dung đào tạo luôn cập nhật với thực tiễn, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia vào quá trình xây dựng chương trình đào tạo, hướng dẫn thực hành và đánh giá năng lực người học. Sự hợp tác này góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường lao động.

Trong tương lai, cùng với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud Computing) và tự động hóa quy trình bằng robot (RPA), phòng kế toán ảo sẽ không chỉ dừng lại ở việc mô phỏng các giao dịch kế toán truyền thống mà còn tích hợp các công nghệ hiện đại để sinh viên tiếp cận với mô hình kế toán số. Sinh viên có thể thực hành phân tích dữ liệu tài chính bằng AI, khai thác dữ liệu trên nền tảng đám mây, xây dựng báo cáo quản trị thông minh và xử lý các tình huống kế toán theo thời gian thực. Điều này sẽ góp phần hình thành đội ngũ kế toán có năng lực số, đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp trong thời kỳ chuyển đổi số.

Tóm lại, phòng kế toán ảo đang vận hành tại Khoa Kế toán – Kiểm toán, trường Đại học Nghệ An là một mô hình đào tạo hiện đại mang lại nhiều lợi ích đối với sinh viên, giảng viên của Trường trong nhiều năm qua. Việc áp dụng mô hình này giúp nâng cao kỹ năng thực hành nghề nghiệp, tăng cường khả năng ứng dụng công nghệ, phát triển kỹ năng mềm, đổi mới phương pháp giảng dạy và đánh giá, đồng thời tăng cường sự gắn kết giữa nhà trường với doanh nghiệp. Trong bối cảnh giáo dục đại học đang hướng tới đào tạo theo năng lực và đáp ứng yêu cầu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đầu tư phát triển phòng kế toán ảo là một hướng đi cần thiết nhằm nâng cao chất lượng đào tạo ngành Kế toán và chuẩn bị nguồn nhân lực có năng lực chuyên môn, kỹ năng số và khả năng thích ứng cao với thị trường lao động hiện đại.